Pencak Silat Perisai Diri Senam

De Parang / Golok, (kapmes)

Door: J.E.van der Geugten

Het is alom bekend dat pencak silat een manier is om te verdedigen. Het is namelijk voor een volk als de Indonesiërs iets wat vanzelfsprekend is. De kunst van de pencak silat heeft z'n bekendheid geërfd en vormt de cultuur van het Indonesische volk die zowat over heel Indonesië bekend en traditioneel gerespecteerd wordt. De pencak silat die beoefend wordt door het Sundanesche volk (West Java) heeft z'n eigen karakter en eigen stijl. Desa Nyalindung, Kabupaten Sukabumi (Jawa Barat West Java) is een van de plaatsen die bekent staat om de pencak silat stijl.

Volgens de geschiedenis hoe de pencak silat in de Sundanesche landen (bumi Pasundan) is gekomen weten we niet precies. Maar zeker is dat de pencak silat als zelfverdediging wel honderden jaren geleden al beoefend wordt. Het wordt reeds bevestigd in de Serat Centini (een soort geschrift) al in de tijd van pra Islam al wat padepokan (een plaatst waar pencak silat wordt beoefend) is ontstaan. Nu zijn er heel wat pencak silat perguruan (scholen) in de Sundalanden (West Java) met hun eigen kenmerk van trainingen/oefeningen (Jurus). De seni bela diri kunst van de zelfverdediging zijn trainingen waarbij alleen je twee handen (ongewapend) gebruikt worden. Deze methode wordt geleerd en daarna, als gevorderden met de golok/kapmes geleerd.

Eigenlijk is de golok een kapmes wat men dagelijks gebruikt bijvoorbeeld bij het kappen van hout. Maar nu kan de golok als een steek of een snijwapen worden gebruikt. Een golok heeft een punt En is aan een kant heel scherp. Je wordt dan geleerd dat je hart scherp moet zijn. Hiermee wordt bedoeld dat je hart open moet staan voor nederigheid, begrip en tolerantie. Ook je hart moet scherp zijn, dat wil zeggen dat je innerlijk rein moet zijn om in het bezit te komen of het te gebruiken van een golok.

Een golok is bijna als een kris die kan ook heilig verklaard worden. Zelfs kan een golok ook een pusaka (erfenis van vader op zoon) zijn. Een pencak silat beoefenaar die in het bezit van een golok is moet één zijn met z'n wapen en moet de golok zo goed mogelijk onderhouden en met respect behandelen.

Een goede concentratie is nodig om met de golok te oefenen. Dus je moet je eigen eerst voorbereiden al-vorens je gaat beginnen en wees voorzichtig kijk al-tijd eerst om je heen. Begin pas als het veilig is en liefst onder toezicht van je betrokken leraar/meester.

Bapak Guru Besar Sogong is een grootmeester in de pencak silat in Sukabumi (West Java) en geeft nu nog les in de kunst van zelfverdediging met de open hand (ongewapend) en met de golok. De golok mag gebruikt worden uit uiterste nood (bijv. met de dood bedreigt). Bapak Guru Besar Sogong leert hoe de golok met innerlijke kracht kan combineren (ilmu kebathinan). Maar aangezien deze soort oefeningen heel erg gevaarlijk kunnen zijn en alleen de gevorderde pencak silat beoefenaars kunnen en mogen het doen na een selectie en na een bepaald ritueel te hebben gedaan.

Om een golok (bedog) een pusaka (erfenis) die keramat (heilig) is in het bezit te krijgen moet er heel wat gebeuren. De grootmeester (guru besar) gaat met de golok die heilig verklaard is naar een ajengan een hoge priester en hij gaat de golok reinigen om de golok alleen voor goede doelen te gebruiken. Dit ritueel wordt dan ook door de mede pencak silat beoefenaars bijgewoond om samen in gebed te gaan om zodoende in het reine te komen (wudu alvorens in gebed).

Als een pencak silat beoefenaar in het bezit is van een golok/pusaka/keramat die niet volgens het bijbehorende ritueel gereinigd is, kan het heel rampzalig zijn en de gevolgen niet te overzien zijn. Aangezien een golok een verlengstuk is van je lichaam is het onverantwoordelijk om te oefenen/trainen zonder een leidinggevende persoon, in dit geval een bekwame guru/leraar/meester.

Desa Cibatu, Sukabumi (Jawa Barat/West Java) is bekend om zijn goloks. Met alleen eenvoudige technieken worden hier de vele soorten en maten goloks vervaardigd en is nu over heel Indonesia verspreid en te koop.

De kunst (budaya) van het maken van de golok is nu zo bekend geworden dat ook de pencak silat beoefenaars van deze goede kwaliteit golok ook gebruik gaat maken. Eén van de eersten die de golok in desa Cibatu heeft geïntroduceerd is Bapak Haji Aas As'ari. Deze man is een maker (empu) van goloks. Haji Aas As'ari maakt de goloks zelf door hem gekozen metaal, model en afmeting. Voor het handvat heeft hij de voorkeur gegeven het been van de hoorns van de koe (tanduk kerbau) te gebruiken. Alvorens Bapak Haji Aas As'ari te werk gaat, gaat hij eerst in gebed dan pas gaat hij beginnen met het maken van de golok met de bedoeling dat de golok straks niet in verkeerde handen terecht komt maar toch in goede handen en voor goede doeleinden gebruikt wordt. Volgens Bapak Haji Aas As'ari, een golok heeft twee kanten de goede kant en de kwade kant. Yang pasti, golok akan menjadi dua mata, yakni untuk kebaikan atau keburukan.

Vergeet niet dat de golok een traditioneel pencak silat wapen is om te oefenen en om de seni pencak silat mooi te kunnen uitvoeren met al zijn sierlijke techniek. Voor de bezitter van een golok is aan te raden de golok goed te onderhouden en ga niet slordig met een golok om. Wees zuinig op je golok. Vergeet niet een golok van Desa Cibatu is de beste golok, de vorm en afwerking is zonder meer mooi. Een schoonheid in z'n soort. Dat vind ik persoonlijk.


Diverse goloks in verschillende maten

Een prachtige mooie golok.